ความหลากหลายในด้านรูปทรงของตัวเรือนนาฬิกาและความนิยมในระยะยาวของนาฬิกาทรงไม่กลม
บทความ: อาชก โซมาน, แดเนียล โก และ รักดี โชติจินดา
ในวงการนาฬิกานั้นมีคำกล่าวหนึ่งที่พูดกันซ้ำแล้วซ้ำเล่ามายาวนานว่าแบรนด์นาฬิกาสามารถทำนาฬิกาทรงอะไรออกมาก็ได้ตามใจชอบ ตราบเท่าที่ทรงที่ว่านั้นคือทรงกลม ดังนั้นการเปิดตัวนาฬิกา Patek Philippe Cubitus เมื่อไม่นานมานี้จึงเป็นการปลุกประเด็นนี้ให้กลับมาเป็นที่พูดคุยกันอีกครั้ง บรรณาธิการของ WOW จากสิงคโปร์ มาเลเซียและไทยจึงต้องมาเสวนาเรื่องนี้กันอย่างจริงจัง โดยมีหัวข้อหลักที่ต้องถกกันคือว่านาฬิกาทรงไม่กลมนั้นขายได้จริงมากน้อยเพียงใด แบรนด์นาฬิกากำลังปล่อยให้นักสะสมและคนรักนาฬิการู้สึกขาดอะไรบางอย่างไปหรือไม่จากการที่เขาผลิตแต่นาฬิกาทรงกลม แบรนด์นาฬิกากำลังพลาดโอกาสทำเงินมากเกินไปจนถึงเวลาทบทวนอะไรใหม่แล้วหรือไม่ ถ้าคุณอยากเห็นนาฬิกาทรงไม่กลมในตลาดมากกว่านี้ก็ลองอ่านบทสนทนานี้ของพวกเราดูครับ
รักดี: สวัสดีครับทุกท่าน เวลา 3 เดือนผ่านไปไวเหมือนโกหก และเป็น 3 เดือนที่มีอะไรเกิดขึ้นมากมายจริงๆ เลยด้วย
อาชก: เกือบจะมากไปเสียด้วยซ้ำนะครับ Patek Philippe Cubitus เป็นคอลเลคชั่นนาฬิกาแห่งปีแล้วแน่นอนล่ะ แถมยังทำให้คุณทั้งสองคนต้องคิดด้วยว่านาฬิกาทรงไม่กลมจะกลายเป็นเทรนด์ขึ้นมาหรือไม่ เมื่อเป็นเช่นนี้แล้วก็มาถกกันอย่างจริงจังเลยดีกว่า ผมเข้าใจว่ารักดีหรือแดเนียลหรือทั้งคู่ได้เห็น Cubitus เรือนจริงแล้วสักรุ่นหนึ่งภายในงาน IAMWATCH ใช่หรือไม่ครับ
แดเนียล: ได้เห็นแล้วครับ! เรียกว่า Patek Philippe นี่เขาไม่เบาจริงๆ เลยใช่ไหมครับ ขนาดอยู่ในงานที่จัดขึ้นเพื่อนำเสนอนาฬิกากลุ่มอาร์ติซานอลคนก็ยังมามุงนาฬิกาเรือนที่เขาว่ากันว่าเป็น Cubitus เรือนแรกของสิงคโปร์ มีคนถามคุณฌอง-คล็อด บิเวอร์ในช่วงถาม-ตอบด้วยว่าเขาคิดอย่างไรเกี่ยวกับ Cubitus แล้วคุณบิเวอร์ก็ตอบแบบสไตล์กำปั้นทุบโต๊ะของเขาว่า “Cubitus จะต้องประสบความสำเร็จอย่างแน่นอน!”
อาชก: การเปิดตัวคอลเลคชั่นนี้ในรูปทรงนี้และมีของพร้อมขายเลยตั้งแต่วันแรกนี่ถือเป็นการเดินหมากที่ชาญฉลาดมากๆ นะครับ ให้ผมคิดผมก็ยังคิดไม่ออกว่ามีแบรนด์อะไรในระดับของ Patek Philippe ที่เคยทำแบบนี้บ้าง ผมคิดว่าสิ่งนี้ก็สะท้อนคำกล่าวของคุณบิเวอร์ที่ว่า Cubitus จะเป็นคอลเลคชั่นที่ประสบความสำเร็จด้วยเช่นกัน นี่เป็นปัญหาแรกสำหรับผมเวลาพูดถึงคอลเลคชั่นใหม่นี้ไม่ว่ามันจะมีรูปทรงอย่างไรหรือขนาดเท่าใดก็ตาม เพราะเมื่อมีชื่อ Patek Philippe อยู่บนหน้าปัดแล้วมันก็เหมือนเป็นการการันตีอะไรบางอย่าง แถมยังทำให้คนคอมเมนท์กันแบบแฟร์ๆ ไม่ได้ด้วย
รักดี: ผมว่าผมได้นะ ผมชอบเคสทรงนี้ ผมคิดว่าถ้าดีไซน์ของข้อสายมันต่างจาก Nautilus ได้อีกหน่อยก็จะดีมาก แต่ถ้าไม่คิดถึงจุดนี้ผมว่า Cubitus นี่เป็นนาฬิกาที่ดูคมคายมากๆ เลย ผมชอบตัวเรือนของ Cubitus มากกว่า Nautilus เสียอีก อาจจะเป็นเพราะผมชอบนาฬิกาที่มีเส้นสายหนักๆ และแข็งๆ (อย่างที่ผมชอบ Royal Oak และ Octo) ก็เป็นได้ จริงอยู่ที่ว่า Cubitus อาจจะไม่โดนใจคนที่ซื้อแต่นาฬิกาทรงกลมเท่านั้น แต่ถ้าเป็นลูกค้าแนวนั้นเขาก็คงมีแนวโน้มที่จะซื้อ Nautilus หรือนาฬิกาทรงไม่กลมอื่นๆ น้อยอยู่แล้วด้วย คุณอาชกว่าอย่างนั้นไหมครับ
อาชก: ปัญหาหลักของผมคือผมไม่สามารถมอง Cubitus ให้เห็นเป็นบริบทของมันได้ ประเด็นของรักดีที่ว่าลูกค้าผู้ซื้อจะเป็นใครนั้นก็เป็นส่วนหนึ่งของปัญหาด้วยเช่นกัน Ref. 5821 ดูเป็นนาฬิกาสำหรับใครที่อยากได้ Ref. 5711A แต่หาซื้อไม่ได้แล้ว แต่ในขณะเดียวกัน รูปทรงมันก็แตกต่างกันมากและเราก็ได้เห็นจาก Ref. 5822 แล้วว่าเมื่อไม่สายแบบเบรซเลทก็จะได้อารมณ์แบบ Nautilus น้อยลงมาก ผมล่ะสงสัยจริงๆ ว่าทำไมเขาจึงเลือกใช้สายเบรซเลทดีไซน์นี้ เพราะว่ามันให้ความรู้สึกเหมือนสาย Nautilus มากๆ ไม่ใช่แค่ว่าดูเหมือน แต่ก็อย่างว่า คอมเมนท์ไปก็เท่านั้น เพราะอย่างที่คุณบิเวอร์พูดอยู่แล้วว่าคอลเลคชั่นนี้ประสบความสำเร็จแน่นอนอยู่แล้ว
แดเนียล: พวกคุณคิดว่าการที่ Cubitus เป็นคอลเลคชั่นใหม่คอลเลคชั่นแรกของ Patek ในรอบ 25 ปีนี้มีผลต่อมุมมองที่คนมีต่อตัวมันหรือไม่ครับ อย่างเช่นสิ่งที่เกิดขึ้นกับ Code 11.59 ของ Audemars Piguet เพราะว่านั่นก็เป็นแบรนด์ที่คนมีภาพติดตา แล้ววันหนึ่งก็มีนาฬิการูปทรงใหม่เข้ามาในลักษณะที่หลายคนรู้สึกว่าฉีกจากภาพเดิมจนตกใจ
รักดี: ผมว่าวิธีคิดของผู้บริโภคยุคนี้ก็เปลี่ยนไปเยอะด้วยแหละครับ ถ้าเป็น 25 หรือ 30 ปีก่อน คนคงไม่ได้มานั่งพินิจพิเคราะห์ขนาดนี้เวลาแบรนด์ออกนาฬิการุ่นใหม่หรือทำอะไรสักอย่าง สมัยนั้นคนน่าจะมองนาฬิการุ่นหนึ่งเป็นแค่ผลิตภัณฑ์ตัวหนึ่งมากกว่า ไม่ได้พยายามเอาหนึ่งบวกหนึ่งเป็นสองขนาดเท่าทุกวันนี้
แต่ผู้ซื้อนาฬิกาในปัจจุบันมองภาพใหญ่มากกว่าแต่ก่อนนะครับ และก็พยายามตีความทุกสิ่งที่แต่ละแบรนด์ทำ ทั้งแบรนด์ที่ตนเองชอบและแบรนด์ที่ตนเองไม่ชอบ คุณแดเนียลยกตัวอย่าง Code 11.59 มาก็เหมาะแล้วเพราะว่าตอนที่เปิดตัวออกมานั้นคนก็แบ่งกันเป็นสองขั้วเลย และก็ต้องใช้เวลาอยู่พักหนึ่งคนจึงจะเริ่มมองว่าสวย ผมคิดว่า Cubitus ก็จะเจริญรอยตามในลักษณะนี้ แค่ว่าการแบ่งขั้วในช่วงเริ่มแรกมันไม่ได้หนักหนาเท่า เนื่องจาก Cubitus ไม่ได้ฉีกจากภาพ Patek Philippe ที่คนคุ้นเคยอยู่แต่เดิมขนาดนั้น
อาชก: เดี๋ยวผมยอมเป็นผู้ร้ายให้เลยก็ได้ Cubitus นี่เหนือกว่าทุกคอลเลคชั่นจากคู่แข่งต่างๆ ตั้งแต่ออกตัวครับ เพราะอย่าง 11.59 ก็มีการปรับปรุงหน้าปัดและเข็มมาแล้วเพราะแบบที่ใช้ตอนปี 2019 มันยังไม่ลงตัว Patek Philippe แก้ปัญหานี้โดยการใช้เข็มและหน้าปัดที่มีอยู่แล้วจากคอลเลคชั่นอื่นของตนเอง และสามารถนำส่งนาฬิกาได้อย่างเร็วเหลือเชื่อด้วย ทางด้าน Vacheron Constantin ก็มีอยู่คอลเลคชั่นหนึ่งที่เงียบๆ หายๆ ไปเหมือนกับ Audemars Piguet Millenary ผมชอบนาฬิกาพวกนั้นนะ แต่ทางแบรนด์เขาไม่ได้คิดมาให้จบว่าจะทำให้คอลเลคชั่นเหล่านั้นประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ได้อย่างไร มันจะมาเปลี่ยนก็ตอน 11.59 และก็ Cubitus นี่แหละ
แดเนียล: เวลานาฬิการูปทรงใหม่ออกมาก็ต้องใช้เวลาในการทำความคุ้นเคยสักพักไหมครับ จนกระทั่งรูปทรงนั้นกลายมาเป็นเหมือนซิกเนเจอร์ของแบรนด์ Nautilus และ Royal Oak เป็นตัวอย่างที่ดีแง่นี้ และ Cartier Tank ทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าก็เช่นกัน เพราะว่าเวลาแบรนด์อื่นๆ ทำนาฬิกาที่มีรูปทรงคล้ายกันออกมาก็จะถูกนำไปเปรียบกับผลงานที่ดังกว่าอยู่ก่อนแล้วทันที
แต่เมื่อเรามานั่งคิดดีๆ แล้ว แบรนด์เหล่านี้ไม่ได้มีใครเป็นเจ้าของรูปทรงใดรูปทรงหนึ่งนะครับ แม้ว่านาฬิกาของเขาจะกลายเป็นภาพจำของรูปทรงนั้นก็ตาม Tank นี่ก็หนึ่งแล้ว เพราะเวลาคุณเห็นนาฬิกาทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าและมีตัวเลขโรมัน คุณก็จะมโนไปก่อนโดยอัตโนมัติแล้วว่ามันคือ Tank หรืออีกตัวอย่างหนึ่งก็คือรูปทรงตอนโนและ Franck Muller ซึ่ง Franck Muller เขาไม่ได้เป็นเจ้าของตัวเรือนรูปทรงนี้ แต่เวลานาฬิกาแบรนด์อื่นใดทำออกมาในทรงนี้ก็จะถูกนำไปเปรียบเทียบกับ Franck Muller ทันที ซึ่งนี่ก็เป็นอีกหนึ่งข้อจำกัดเวลาที่ดีไซเนอร์จะออกแบบนาฬิกาคอลเลคชั่นใหม่ขึ้นมา
อาชก: ประเด็นเรื่องทำอะไรตามกันนี่ก็น่าคิดครับ นาฬิกาทรงไม่กลมมักจะมีรูปลักษณ์ที่โดดเด่นเสียจนทำให้คนวิจารณ์ไปในทางลบได้ อย่างเรื่องตัวเรือนทรงตอนโนนี่ก็เช่นกัน เพราะว่าแบรนด์นาฬิกาดั้งเดิมจำนวนมากรวมถึง Patek Philipe ก็มีนาฬิกาทรงตอนโนขายอยู่ก่อนที่เจ้าตัวคุณแฟรงค์ มุลเลอร์จะเกิดเสียอีก ไม่ใช่แค่ก่อนแบรนด์ Franck Muller จะเกิด แต่คนอาจจะลืมภาพเหล่านั้นไปหมดแล้วเพราะว่าเห็นแต่ภาพ Richard Mille และ Franck Muller ในยุคศตวรรษที่ 21 เป็นหลัก
รักดี: ขอโม้แบบไม่เกี่ยวกันเท่าไหร่ว่านาฬิกาทรงตอนโนเรือนแรกที่ผมรู้จักคือ Dubey & Schaldenbrand ครับ แต่โอเคผมรู้ตั้งแต่แรกแล้วแหละว่าทรงตอนโนนี้มีมาตั้งแต่อดีตก่อนหน้านั้น ส่วนเรื่องที่ว่าคนทึกทักไปกันเองว่าแบรนด์ใดเป็นเจ้าของรูปทรงตัวเรือนใดนั้น อาจจะมีแค่ Hamilton ไหมครับที่ดูเหมือนจะเป็นเจ้าของรูปทรงสามเหลี่ยมจริงๆ เพราะว่าทุกวันนี้ก็ยังไม่มีใครลองทำนาฬิกาสามเหลี่ยมแล้วออกมาประสบความสำเร็จเท่า
อาชก: ถ้ามีแบรนด์ใหญ่สักแบรนด์มาดันนาฬิกาทรงสามเหลี่ยมนี่จะเยี่ยมมากเลยครับ ก่อนที่ Cubitus จะออกมานั้น เวลาผมคุยเรื่องนาฬิกาทรงไม่กลมกับผู้บริหารแบรนด์อะไรก็ตาม (ที่ไม่ใช่ Cartier) เขาก็จะมองกลับมาด้วยสายตาแบบว่า “ไม่รู้เสียแล้วว่าพูดอะไรอยู่ ตาทึ่มเอ๋ย” ผมยังจำภาพคุณวิลเฮม ชมิด มองผมด้วยสายตาแบบสงสารได้อยู่เลยตอนผมถามเขาว่าจะมีความเป็นไปได้ในการนำ Cabaret กลับมาผลิตเป็นคอลเลคชั่นประจำไหม
แดเนียล: คุณอาชกอาจจะไม่ต้องรอนานมากนักก็ได้นะ เพราะว่าผมเห็นหลายแบรนด์เขาก็ลองทำตัวเรือนรูปทรงต่างๆ อยู่แล้วเพราะว่ารูปทรงแบบดั้งเดิมนั้นก็มีเจ้าของไปกันหมด อย่าง Berneron ก็ออกแบบตัวเรือนแบบอสมมาตรได้น่าสนใจไม่น้อยเลย และเมื่อไม่นานมานี้ผมก็ได้รู้จักกับ Toledo & Chan ซึ่งนำเอารายละเอียดจากโลกของสถาปัตยกรรมมาดัดแปลงจนเกิดเป็นตัวเรือนนาฬิกาได้ ผมชอบนะกับการที่นาฬิกาไม่ต้องเป็นทรงกลมก็ได้ หรืออาจจะไม่ได้มีสี่ด้านด้วยซ้ำก็ได้
รักดี: คุณคิดว่าเทรนด์ที่มันจุดไว้อยู่ก่อนนี้จะถูกโหมให้หนักขึ้นโดย Cubitus ไหมครับ
อาชก: ผมก็เห็นบรรดาอินฟลูเอนเซอร์และเอเจนซี่ออกมาเชียร์นาฬิกาทรงไม่กลมกันอยู่แล้ว และผมก็เห็นหลายสื่อรายงานอย่างเดียวกันนี้ด้วย แต่ผมจะเชื่อว่านาฬิกาทรงไม่กลมจะกลับมาก็ต่อเมื่อผมคิดว่าอาร์ทเดโคจะกลับมา และตัวเรือนทรงไม่กลมกลายเป็นที่นิยมอีกครั้งหนึ่ง แต่ถ้าเรามองไปที่แบรนด์กลุ่มอินดีเพนเดนท์ก็จะเห็นว่าเขาทำนาฬิการูปทรงและสไตล์แหวกๆ มาอยู่แต่เดิมแล้ว และไมโครแบรนด์ใหม่ๆ ก็ด้วยเช่นกัน แต่ผมยังคงเชื่อตามคำของผู้ใหญ่อยู่นะครับว่าถ้าต้องการจะขายนาฬิกาให้ได้เป็นหลักแสนเรือนก็ต้องทรงกลมเท่านั้น
รักดี: พูดก็พูดเถอะนะครับ Mido ขาย Multifort TV ได้แบบเทน้ำเทท่าเลยเนี่ย และก็โชคดีมากถึงมากที่สุดสำหรับเขาที่ทำนาฬิกาบิ๊กเดทออกมาตั้งแต่ตอนนั้น ไม่ใช่มาเปิดตัวหลัง Cubitus สิ่งเดียวที่ผมกลัวในเวลานี้คือถ้านาฬิกาทรงไม่กลมมันเกิดเป็นเทรนด์จริงจังขึ้นมา ความนิยมมันอาจไปถึงจุดที่กลายเป็นความอิ่มจนเลี่ยนแล้วคนก็จะบอกว่าไม่เอาอีกรอบหนึ่ง แบบว่าวันหนึ่งกลับมาพูดว่าขอนาฬิกาทรงกลมเรียบๆ เกลี้ยงๆ ดีกว่า อะไรประมาณนั้นครับ
แดเนียล: แต่นั่นก็คือบทสรุปของอุตสาหกรรมนาฬิกาหรูไม่ใช่เหรอครับ สรุปว่ามันคือวัฏจักร นาฬิกาตอนแรกเรือนเล็ก แล้วก็กลายเป็นเรือนใหญ่ แล้วก็ย่อส่วนลงอีกครั้งหนึ่ง ผมไม่ได้เขียนเรื่องนาฬิกามานานพอเลยไม่รู้ว่าสิ่งเดียวกันนี้เกิดขึ้นกับรูปทรงต่างๆ ของตัวเรือนด้วยหรือไม่ ผมรู้แค่ว่าในยุค 50 นาฬิกาส่วนมากเป็นทรงกลม แล้วในยุค 70 จึงมีนาฬิกาทรงแปลกๆ ต่างๆ ออกมา
รักดี: แม่นแล้วครับ คุณแดเนียล และในเรื่องนาฬิกาทรงไม่กลมนั้น ผมว่ามันเพิ่งจะเริ่มกลับมาช่วงโควิดหรือเปล่าไม่แน่ใจ และมีอีกประเด็นหนึ่งที่คุณผู้อ่านของ WOW Thailand ทักมาในเพจ Facebook ของเราว่าเขารู้สึกคาใจที่ Cubitus เป็นนาฬิกาทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส แต่ว่าเครื่องนาฬิกาดันไม่เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสเหมือนกันด้วย ผมเห็นด้วยว่ามันเป็นประเด็นที่มีเหตุผลควรค่าแก่การพิจารณา แต่สำหรับตัวผมเองผมไม่ได้รู้สึกว่านาฬิกาทรงไม่กลมจะต้องมีเครื่องทรงไม่กลมตามด้วย แต่ผมมีปัญหาอีกแบบหนึ่งครับ คือ ถ้านาฬิกาเรือนใดมีฝาหลังใส เครื่องนาฬิกาจะต้องมีขนาดสัมพันธ์กับตัวเรือน ถ้าเอาเครื่องเล็กๆ ใส่ในตัวเรือนใหญ่ๆ ไม่ว่าจะทรงอะไร ผมเห็นแล้วจะรู้สึกขัดใจมากเลย คุณอาชกมีความคิดเห็นอย่างไรเรื่องเครื่องนาฬิกาทรงไม่กลมครับ
อาชก: คนส่วนมากที่ต้องการซื้อนาฬิกาจักรกลระดับหรูมักคิดไปเองว่าเครื่องจะต้องเป็นเครื่องออโต้ด้วยทำให้เป็นเรื่องยากสำหรับเครื่องนาฬิกาทรงไม่กลม ดังนั้นแม้ว่านาฬิกาจะเป็นทรงไม่กลมอย่างของ Nomos Glashütte เครื่องนาฬิกาก็ยังคงเป็นทรงกลมอยู่ดีจึงจะเป็นเครื่องออโต้ได้ ถ้าทำนาฬิกาทรงไม่กลมแล้วยังใช้เครื่องไขลานอีกนี่เดี๋ยวจะกลายเป็นขายยากไปแล้ว
รักดี: Nomos มีนาฬิกาทรงตอนโนชื่อ Lux ที่ใช้เครื่องไขลานรูปทรงเดียวกันกับตัวเรือนเป๊ะๆ นะครับ แล้วก็ยังมี Cabaret Tourbillon Handwerkskunst ทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าของ A. Lange & Söhne แต่ว่าเป็นลิมิเต็ดเอดิชั่นชุดเล็กแค่ 30 เรือนในปี 2021 นอกจากนั้นที่ผมพอจะนึกออกก็มีแค่ Lang & Heyne Georg และ Moritz Grossman Corner Stone หรืออาจจะมี Jaeger-LeCoultre Reverso Tribute Duoface Tourbillon ที่เข้าข่ายมีเครื่องทรงไม่กลมที่เป็นแบบไขลาน อ่ะ … เกือบลืม Daniel Roth ที่กลับมาใหม่!
แดเนียล: ผมว่าเรื่องการขึ้นลานแบบออโต้นี้ไม่ควรจะเป็นสิ่งที่กีดขวางให้แบรนด์ไม่ทำเครื่องนาฬิกาทรงไม่กลมนะครับ ไมโครโรเตอร์ก็มีและก็น่าจะเอามาใช้ในเครื่องทรงไม่กลมได้ด้วย หรือว่าผมไม่เข้าใจอะไรไปหรือเปล่า
รักดี: คุณแดเนียลไม่ได้เข้าใจอะไรผิดไปหรอกครับ บางอย่างที่เขาไม่ทำมันไม่ใช่เพราะว่าเขาทำไม่ได้ แต่อาจจะเป็นเพราะมันไม่คุ้มที่จะทำ แบรนด์หลายแบรนด์พยายามใช้เครื่องรุ่นเดิมหรือโมดูลเดิมซ้ำในนาฬิกามากคอลเลคชั่นที่สุดเท่าที่จะทำได้ ในขณะที่บางแบรนด์ไม่ได้รู้สึกลำบากอะไรกับการสร้างเครื่องใหม่ขึ้นมาสักรุ่นหนึ่งเพื่อใช้ในนาฬิการุ่นเดียวเท่านั้นพอโดยที่ไม่ได้คิดว่าจะต้องเอาไปใส่ในรุ่นนั้นรุ่นนี้ ผมอาจจะพูดแบบเหมาๆ ไปหน่อย แต่คุณแดเนียลก็คงเข้าใจแหละ เพราะไม่ว่าอย่างไร ทุกบริษัทเขาก็ทำนาฬิกาเป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นของซื้อของขายอยู่แล้ว ดังนั้นจึงต้องคำนึงถึงต้นทุนและความน่าจะเป็นในเชิงการขายน่ะครับ
อาชก: ตามนั้นครับ สำหรับผมมันก็กลับมาที่เรื่องว่าอะไรจะขายได้จริงหรือไม่อยู่ดี ที่เราพูดชื่อกันขึ้นมาแต่ละเรือนนั้นไม่มีรุ่นใดเป็นรุ่นขายดีเลย อาจจะเรียกว่าประสบความสำเร็จได้ แต่ไม่ใช่ขายดี จะมีผ่าเหล่าก็ Cubitus นี่แหละที่ฉายแววความฮิตมาแต่แรก เอาว่าใครก็ตามที่เคยอยากได้ 5711A ก็ต้องอยากได้ Cubitus หรืออาจจะไปเข้าคิวเรียบร้อยแล้วก็ได้ แล้วนั่นหมายความว่าแบรนด์อะไรทำนาฬิกาทรงไม่กลมออกมาแล้วจะขายได้ทั้งหมดใช่หรือไม่ คุณดูนาฬิกาของ Sylvain Pinaud, Kari Voutilainen หรือ Akrivia ก่อน ไม่มีเรือนไหนไม่กลมเลยสักเรือน ยังไม่ต้องพูดถึงเครื่องทรงไม่กลม ดังนั้นถ้าเราเชื่อตามคำกล่าวในตลาด เราก็ต้องเชื่อว่าเงินจำนวนมากกำลังไหลเข้าไปในวงของแบรนด์กลุ่มอินดีเพนเดนท์ และไม่มีแบรนด์ไหนทำตัวเรือนทรงไม่กลมเลยสักแบรนด์
แดเนียล: การสะสมนาฬิกานั้นเป็นเรื่องแห่งปัจเจกบุคคลจริงๆ ดังนั้นการได้อธิบายให้คนรักนาฬิกาด้วยกันฟังว่าคุณเลือกตัวเรือนทรงหนึ่งเพราะอะไรก็ย่อมนำมาซึ่งความภาคภูมิใจไม่ต่างกับการพูดถึงภาษาในการออกแบบหรือแง่มุมในเชิงเทคนิคของนาฬิกาที่โดนใจคุณ นี่ผมยังไม่เคยเจอนักสะสมที่เก็บเฉพาะนาฬิกาทรงไม่กลมนะครับ แต่ผมเชื่อว่าต้องมีคนแนวนี้อยู่จริงแหละ และก็หวังว่าจะได้พบและพูดคุยกับเขาว่าทำไมเขาจึงมีแนวทางเช่นนี้ ผมกล้าพนันเลยครับว่าจะต้องคุยกันสนุกเลยแน่ๆ
รักดี: เยี่ยมครับ ผมชอบนะเวลาคุณแดเนียลนำเสนอมุมมองมาถ่วงกับความคิดของคนแก่สองคนตรงนี้ที่อาจจะมองอะไรแคบกว่า และถ้าเราได้เจอนักสะสมคนที่เก็บเฉพาะนาฬิกาทรงไม่กลมอย่างที่คุณบอกนั้น เราคงต้องขอสัมภาษณ์มาเขียนเป็นบทความแบบหลายหน้าจริงจังเลยนะ โอเคครับ ได้ว่าปิดบทความนี้แล้ว ขอยกหน้าที่ให้พี่ใหญ่เลยแล้วกันนะครับ
อาชก: คุณว่าไหม เวลาเราพูดเรื่องรูปร่างและรูปทรงในงานประดิษฐ์นาฬิกา เราต้องย้อนกลับไปถึงช่วงต้นศตวรรษที่ 20 กันเสมอเพื่อพูดถึงนาฬิกาอย่าง Tank และ Reverso ผมคิดว่ายุคศตวรรษที่ 21 เรายังไม่มีอะไรแบบนี้
ไม่แน่นะครับ เครื่องบ่งชี้สำคัญว่านาฬิกาทรงไม่กลมจะกลายเป็นที่นิยมในวงกว้างหรือไม่อาจจะอยู่ที่นาฬิการะดับราคาถูกก็ได้ ทุกวันนี้เราก็ได้เห็นแล้วว่า Tissot และ Swatch ก็เริ่มทำนาฬิกาทรงไม่กลมออกมาเป็นตัวเลือกให้กับผู้บริโภค อย่างของ Swatch ก็มีคอลเลคชั่น Break Free ที่ชื่อก็บอกอยู่แล้วว่าเป็นการแหวกกรอบความคิดเดิมๆ และ Tissot ก็มีรุ่น Stylist ที่สอดคล้องกับจุดยืนของพวกเรา 3 คนตรงนี้ด้วยการเปรยเบาๆ ว่าดีไซน์ที่สร้างสรรค์เริ่มต้นจากรูปร่างที่ไม่ใช่ทรงกลม ผมก็ได้แต่หวังว่าเมื่อเรา (หรือคนที่มาทำหน้าที่แทนเรา) กลับมาเขียนบทความ “Opinion” เรื่องนาฬิกาทรงไม่กลมอีกครั้งในอนาคต เราจะมีข่าวดีมาแจ้งให้กับคุณผู้อ่านได้รับทราบกันมากกว่าในครั้งนี้ครับ
If you have given shaped watches even the slightest thoughts, please read on for a most lively discussion you can find in text form.
Words: Ashok Soman, Daniel Goh and Ruckdee Chotjinda
A common refrain in watchmaking goes like this: watchmakers are free to make watches in any shape they like, so long as that shape is round. This recent launch of the Patek Philippe Cubitus has gone a long way towards making this a topic of conversation again. So it is that the editors of WOW Singapore, Malaysia and Thailand came together to talk it out. The key point that the editors wrestle with is commercial viability. Are watch brands leaving collectors and enthusiasts unsatisfied by investing in nothing but round watches? Are they leaving enough business on the table that they should perhaps reconsider? Stick around to the end for some glimmers of hope for those who want to see more diversity in watch forms.
RC: Good morning, gentlemen. It has been three months since our last writing, and a lot has happened since!
AS: Almost too much! The Patek Philippe Cubitus is the watch collection of the year, and has made both of you wonder if form watches might be a thing? If so, we shall indeed have a lively debate about it. Actually, I think one or both of you might have seen one of the references in the metal at IAMWATCH recently.
DG: Yes! It really says something about Patek Philippe that even at a convention designed to celebrate artisanal watchmaking, crowds still gather at the rare sighting of what I was told is the very first Cubitus in Singapore. Someone even cheekily asked Jean-Claude Biver at a talk he was giving what he thought about the Cubitus. Suffice it to say he expressed in true Biver, fist-banging fashion, that the Cubitus WILL BE A SUCCESS!
AS: Totally genius move – launching this collection in this shape – and having the watches ready to ship on day one. I cannot think of a brand at Patek Philippe’s level that has ever done that. I suppose that echoes Biver’s thoughts there because the Cubitus will be a success. That is my first problem when it comes to talking about the new collection because no matter its shape, size, whatever, the appearance of the name Patek Philippe on a dial is some kind of guarantee. It also makes fair comment virtually impossible.
RC: I can try to make a fair comment. I welcome the case shape. I think the bracelet link could have been a little bit more differentiated from the Nautilus. But other than that, hey, isn’t that a sharp-looking timepiece? I even prefer this case shape to the Nautilus, because I like watches with sharper lines or otherwise more stoic look (think Royal Oak and Octo). Ok. I grant that it may not appeal so much to people who subscribe to only round watches, but they were unlikely to buy the Nautilus or other shaped watches in the first place. No?
AS: My main bone of contention is I cannot contextualise the Cubitus. Ruckdee, your point about who the customer is, or will be, is part of the problem. Ref. 5821 is clearly meant for those who want a Ref. 5711A but can no longer get that. On the other hand, it looks very different in terms of shape and Ref. 5822 shows that without the bracelet, the Nautilus vibe is far less pronounced. I really do question the reasons this bracelet was chosen because it seems very much like it is a Nautilus bracelet, not just something that looks like it. Then again, commenting on this sort of thing is pointless because, as Biver said, the collection will be a success.
DG: Do you think that the fact that this is the first new collection from Patek in 25 years that is also affecting how people perceive the Cubitus collection? Like what happened with Audemars Piguet’s Code 11.59? The fact that a brand with very distinctive designs suddenly adds a new silhouette to their portfolio that enthusiasts feel is jarring?
RC: I think this has a lot to do with the mindset of today’s consumers. Twenty-five or 30 years ago, people might not have given so much thought to analysing a novelty or a watch brand’s direction like today. A watch was more likely a singular product to most buyers, not a piece of a larger puzzle that will lead to something else.
But watch buyers of the present day look at a bigger picture, and they try to decipher every action made by the brands they love (or not). Your example of the Code 11.59 is a very astute one because it was a polarising release, and it took people some time to warm up to it. In some ways, this Cubitus is following a similar journey, albeit a less dramatic one because the watch design itself is not totally different from what people were used to from Patek Philippe.
AS: I shall be the bad guy here – the Cubitus is superior to every collection from its rivals, from the get-go. The 11.59 improved over the years but the dial and hands were just not right back in 2019. Patek Philippe solved this by using existing hands and dials from its own collections and was thus able to deliver watches in amazing time. And then there is a certain collection from Vacheron Constantin too, which has faded into the background, joining the Audemars Piguet Millenary. I love those collections but the brands clearly did not really think about how to make them commercially successful. With the 11.59 and now the Cubitus, that has changed.
DG: I suppose with any new shape it will take some getting used to, until the shift comes where suddenly the shape becomes somewhat of a calling card of the brand. The Nautilus and Royal Oak are great examples of this and also the rectangular form of the Cartier Tank and when any other brand creates something that comes even close to that form, they are immediately compared to the more well-known version of that watch.
But if you really think about it, the brand doesn’t really own the shape and yet some collections have become the de facto watch of their respective shapes. The Tank is a great example of what I mean. When you see a rectangular watch from afar and it has roman numerals you automatically assume it is a Tank. The tonneau shape and Franck Muller is another comparison. The brand doesn’t own the shape but anything with a similar silhouette is suddenly compared to it which maybe adds its own share of restrictions when a designer is creating a new collection.
AS: This point about bandwagons, I guess, is very apt indeed. Form watches are often so distinctive that anything similar will lead to bad faith commentary. Take the tonneau shape as an example because many of the traditional players, Patek Philipe included, had tonneau watches in the repertoire before Franck Muller, the watchmaker and not the brand, was even born, but one might not even remember that given how strongly a 21st century Richard Mille or Franck Muller hits.
RC: I will go on record and say, uselessly, that the first tonneau watch I know in my watch collecting life was a Dubey & Schaldenbrand. But, of course, I understood that the shape existed already before, some time in the past. And, regarding assumed ownership of a specific shape by a brand, maybe Hamilton does still own the triangular shape, until someone tries to do something along that line and succeed at it too.
AS: I would love it if some huge brand pushed out a triangular watch! Before the Cubitus, even suggesting a new shaped watch to any major brand executive (except the Cartier guys, obviously) was an exercise in getting the “you don’t know what you are talking about, you dumb nerd” look. I recall Wilhelm Schmid giving me the saddest “you poor thing” look when I asked about the possibility that the Cabaret could be returned to the lineup.
DG: You may not have to wait long because I have noticed that brands are really starting to experiment with all sorts of geometry now that the tried and tested shapes have been “claimed”. Look at Berneron for example with their take on asymmetry which turned out pretty interesting and I recently stumbled upon Toledo & Chan who took elements of architectural design and reimagined what it could look like as a watch. I like that a watch doesn’t have to be round or even have four sides for that matter.
RC: Do you think the trend which was already started will be further propelled with this arrival of the Cubitus?
AS: Well, I hear influencers and agencies attempting to sing the song of the shaped watch, and I see the same reported in many different sources. Nevertheless, I will believe in shaped watches making a comeback when I think Art Deco is making a comeback, and form movements return to favour. On the other hand, the independents have always embraced unusual shapes and styles, and so have micro brands. I still bow to the wisdom of the big timers and their assertion that if you want to sell hundreds of thousands of watches, shapes are out.
RC: Well, Mido seems to be doing well with their Multifort TV watch. And fortunately for them, they decided to do their big date thing when they did, and not after the launch of the Cubitus. The only thing I fear is that, with the (potential) rise of shaped or form watches, things will get to the point of saturation and people will reject them again, opting instead for what they will call the purity of round watches?
DG: But isn’t that the luxury watchmaking industry summed up? It is a cycle. First watches were small, then they were big, and now they are shrinking again. I haven’t covered watches long enough but did this happen with shapes? I know in the 1950s watches were mostly round but in the 1970s there were some really wild shapes.
RC: Man, you are very on point. And, yes, shapes are just coming back, maybe during the pandemic? By the way, one of my readers has expressed concern that the Cubitus does not have a square movement to match. I acknowledged his comment on our Facebook page, and I agree that it is a valid consideration indeed. But I will speak my mind here regarding shaped movements: I don’t care if a shaped watch has a shaped movement or not. However, if it has a display back, the movement size must be commensurate with the size of the case, meaning that I will scream profanity (in the silence of my head, of course) if I see a small movement in a large case, shaped or round. What do you have to say on shaped movements, boss?
AS: Most people who want a fine mechanical timepiece have it in their heads that an automatic is where it is at, making form movements a tough sell. And even if the watch is a form one, like from Nomos Glashütte too, the movement must then be round, just to fulfil the automatic criteria. Making a form watch that is also a manual-winder is a bridge too far.
RC: Well, Nomos does make the Lux watch in a tonneauish shape with a manual-winding movement in the exact same silhouette as the case. Then there’s the rectangular Cabaret Tourbillon Handwerkskunst of A. Lange & Söhne from 2021 but it was a small batch of only 30 pieces. Outside of those and Lang & Heyne Georg, and Moritz Grossman Corner Stone now that I think of it, maybe it is the Jaeger-LeCoultre Reverso Tribute Duoface Tourbillon that fits the criterion of having a hand-winding and shaped movement. Oh, the revived Daniel Roth too!
DG: I think that the automatic winding feature should not be a deterrent for brands to make a form movement. The micro-rotor does exist and it should be very relevant in this regard. Or am I missing something?
RC: You are not missing anything. Certain things are left undone not because they are impossible but most likely because of the commercial return consideration. Most watch brands tend to try and use the same movement or module in as many watch lines as possible, while some are more okay with creating a movement for a specific watch model and not really feeling the need to reuse it in another product. Maybe I am generalising a bit, but you get my point. After all, the companies are producing these watches as commercial products so they have to be realistic about the costs involved and also the likelihood of success in terms of actual sales.
AS: Yes, it all comes back, for me, to what can be commercially successful. None of the watches we have cited so far are true hits; they might be qualified successes but that is all. Again, the Cubitus might be an outlier in that it has all the signs of being a hit. It is irresistible just because anyone who wanted a 5711A will get this. Or rather, it is already happening. Does this mean form watches from anyone will succeed? Look at what Sylvain Pinaud, Kari Voutilainen or Akrivia are proposing. There is not one form watch in the mix, to say nothing of form movements. If we believe the market talk, then most of the serious money is into independents and none of them are going for shapes.
DG: Watch collecting is deeply personal and explaining to a fellow watch collector why you chose a certain shape can be just as rewarding as explaining a design language or technical aspect of a watch that speaks to you. I have yet to meet a collector that only collects shaped watches but I am fairly certain that there are collectors like this out there and I would love to speak to one of them on their collecting philosophy. I bet you anything that it will make for a fantastic conversation.
RC: Very well said. I really like how you bring a balanced view to this table which used to be occupied by two older guys with a relatively more narrow focus. And, yes, if we manage to discover a collector whose theme is so exact, we should dedicate some pages to talk about his story all right! So, boss, would you do the honour of the closing comment?
AS: You know, it is really interesting that when we think of forms and shapes in watchmaking, we reach back to the early 20th century for well-known stuff like the Tank and the Reverso! I am certain nothing like this exists in the 21st century, so far.
Perhaps the most important signifier of the shape of time to come, if everyone will excuse the poetic turn of phrase, is at the more entry level position. Here, there are nascent attempts by Tissot and Swatch to create form watches as alternatives. In the case of the Swatch, it is literally a call to break free of conventional thinking since the collection is called Break Free! With Tissot, the Stylist delivers on perhaps our collective stance here, with a gentle suggestion that creative design starts with a form that is not round. When we revisit the form watch in a dozen “Opinion” articles or so, perhaps the three of us (or whoever carries the torch for us) will have more positive news to report.
